ជម្ងឺ​ដ៏​អាថ៌កំបាំង ​បាន​លេច​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​តង់ហ្សានី

យោងតាម ​​ABC News តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុង Lindi ប្រទេសតង់ហ្សានីបានកត់ត្រាករណីជាង ២០ ដែលក្នុងនោះមាន ៣ នាក់បានស្លាប់។ លទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍បឋមនៅដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ បានច្រានចោលមេរោគថាមិនមែនជា Ebola, Marburg និង SARS-CoV-2 នេះធ្វើឱ្យជម្ងឺនេះក្លាយជាអាថ៌កំបាំង។

រោគសញ្ញាងាយយល់ច្រឡំ

ក្នុងអំឡុងពេលសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកក្កដា រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលតង់ហ្សានី លោក Ummy Mwalimu បាននិយាយថា សំណាកធ្វើតេស្តរបស់អ្នកជម្ងឺមានភាពវិជ្ជមានសម្រាប់ជម្ងឺ leptospirosis ។ វា​ជាជម្ងឺ​ឆ្លងដោយ​បាក់តេរី​ដែល​ប៉ះពាល់​ទាំង​សត្វ និង​មនុស្ស។

«ខ្ញុំចង់ជូនដំណឹងដល់សាធារណជនថា ការផ្ទុះឡើងនៃជម្ងឺអាថ៌កំបាំងនាពេលថ្មីៗនេះគឺ spirochete ឬ ‘homa ya Mgunda’, leptospirosis រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ គ្មាន​អ្នក​ជិត​ស្និទ្ធ​ណា​ម្នាក់​បង្ហាញ​រោគ​សញ្ញា​អ្វី​ឡើយ»។

អ្នកជម្ងឺដំបូងដែលមានជម្ងឺ leptospirosis ត្រូវបានរាយការណ៍នៅមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រ Mbekenyera ភូមិ Mbekenyera នៃតំបន់ Lindi នៅថ្ងៃទី ៥ ខែកក្កដា។ ក្នុងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ មន្ទីរពេទ្យបានទទួលករណីទី២ បន្ទាប់មកមាន ២០ករណី។ អ្នកជម្ងឺ មានរោគសញ្ញាស្រដៀងនឹងជម្ងឺដែលបង្កឡើងដោយមេរោគ Ebola ឬ Marburg ដូចជាគ្រុនក្តៅ ឈឺក្បាល អស់កម្លាំង និងហូរឈាម ជាពិសេសចេញពីច្រមុះ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Aifelo Sichalwe ប្រធានផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្ររបស់ប្រទេសតង់ហ្សានី បានធានាដល់ប្រជាជនឱ្យរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងបានណែនាំអ្នកដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នានេះ ឱ្យស្វែងរកការព្យាបាលភ្លាមៗ។

ក្រសួងសុខាភិបាលនៃប្រទេសតង់ហ្សានីបានបញ្ជូនក្រុមអ្នកជំនាញទៅកាន់តំបន់ Lindi ដើម្បីស៊ើបអង្កេតការផ្ទុះឡើងដ៏អាថ៌កំបាំង និងចាត់វិធានការដើម្បីការពារមេរោគកុំឱ្យរីករាលដាលបន្ថែមទៀត ដើម្បីតាមដានស្វែងរកមនុស្សដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នា និងដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកពីគេ។ អ្នកជំនាញរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅប្រទេសតង់ហ្សានី ក៏កំពុងតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់ ដោយធ្វើការជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលរបស់ប្រទេសនេះ ដើម្បីធ្វើតេស្តបន្ថែមទៀត ដើម្បីកំចាត់ជម្ងឺផ្សេងៗ។

ជម្ងឺដ៏កម្រមួយដែលងាយមើលរំលង

ជម្ងឺ Leptospirosis ត្រូវបានចម្លងដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលពីសត្វទៅមនុស្ស ជាចម្បងនៅពេលដែលមនុស្សមកប៉ះនឹងទឹកនោមរបស់សត្វដែលមានមេរោគ ឬបរិស្ថានកខ្វក់។ បាក់តេរី​ចូល​ក្នុង​ខ្លួន​តាម​រយៈ​ការ​ដាច់រលាត់ ឬ​ស្នាម​របួស​នៅ​លើ​ស្បែក ភ្នាស​មាត់ ច្រមុះ និង​ភ្នែក។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ជម្ងឺនេះកម្រឆ្លងពីមនុស្សទៅមនុស្សណាស់។

Leptospirosis ច្រើនតែងាយមើលរំលង ហើយគេដឹងតិចតួចអំពីវា។ ករណីត្រូវបានចែកចាយពាសពេញពិភពលោក ប៉ុន្តែជារឿងធម្មតាបំផុតនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិច។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក នេះគឺជាជម្ងឺធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែអាចព្យាបាលបាន ដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងនឹងការឆ្លងដែលមិនពាក់ព័ន្ធមួយចំនួនដូចជា គ្រុនផ្តាសាយ រលាកស្រោមខួរ រលាកថ្លើម គ្រុនឈាម ឬគ្រុនក្តៅដោយមេរោគ។

ថ្មីៗនេះ WHO បានព្រមានថា អាហ្រ្វិកកំពុងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគដែលចម្លងពីសត្វទៅសត្វមិនមែនមនុស្ស បន្ទាប់មកផ្ទេរប្រភេទសត្វ និងឆ្លងទៅមនុស្សកាន់តែច្រើនឡើងៗ។ យោងតាមការវិភាគថ្មីរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ចំនួននៃការផ្ទុះឡើងនៃ zoonotic បានកើនឡើង ៦៣ ភាគរយនៅចន្លោះឆ្នាំ ២០១២ និង ២០២២ ។

ការវិភាគបានរកឃើញថារវាងឆ្នាំ ២០០១ និង ២០២២ ព្រឹត្តិការណ៍សុខភាពសាធារណៈចំនួន ១.៨៤៣ ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងតំបន់ WHO Africa ។ ក្នុងនោះ 30% គឺជាជម្ងឺ ដែលឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្ស។ ចំនួននេះបានកើនឡើងក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ប៉ុន្តែអង្គការសុខភាពពិភពលោកកត់សំគាល់ថាមានការកើនឡើងជាពិសេសនៅឆ្នាំ ២០១៩ និង ២០២០ ។ នៅចំណុចនេះ ភ្នាក់ងារបង្កជម្ងឺ zoonotic មានចំនួន ៥០% នៃព្រឹត្តិការណ៍សុខភាពសាធារណៈ។

យោងតាមការវិភាគ ជម្ងឺមេរោគ Ebola និងជម្ងឺគ្រុនឈាម មេរោគផ្សេងទៀតមានចំនួនជិត ៧០% ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ជម្ងឺគ្រុនឈាម អង់ត្រាក់ ប៉េស្ត គ្រុនពោះវៀន និងជម្ងឺមួយចំនួនទៀត មានចំនួន ៣០% ដែលនៅសល់។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Matshidiso Moeti នាយកប្រចាំតំបន់របស់ WHO បាននិយាយថា “ការឆ្លងដែលមានប្រភពពីសត្វ ហើយបន្ទាប់មកបានរីករាលដាលដល់មនុស្សបានកើតមានឡើងជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ប៉ុន្តែហានិភ័យនៃការឆ្លង និងការស្លាប់ដ៏ធំមានកម្រិត។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនមិនល្អ គឺជាឧបសគ្គធម្មជាតិសម្រាប់ទ្វីបនេះ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាមួយនឹងភាពប្រសើរឡើងនៃការដឹកជញ្ជូននៅទ្វីបអាហ្រ្វិក វាមានហានិភ័យខ្ពស់នៃមេរោគបង្កជម្ងឺដែលឈានទៅដល់កណ្តាលទីក្រុង។ ការកើនឡើងនៅក្នុងទំហំ អាហ្វ្រិកឥឡូវនេះគឺជាចំណុចក្តៅសម្រាប់ជម្ងឺឆ្លងដែលកំពុងកើតឡើង។

WHO ព្រមានថា វាអាចទៅរួចដែលប្រទេសមួយចំនួននឹងឃើញចំនួនករណី និងការស្លាប់ នៅពេលដែលជម្ងឺ zoonotic វាយលុកទីក្រុងធំៗ។ ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសមួយចំនួននៅអាហ្រ្វិកខាងលិចបានឃើញការផ្ទុះឡើងនៃ អេបូឡា ឆ្នាំ ២០១៤-២០១៦ ដែលជាការផ្ទុះឡើងដ៏ធំបំផុត និងសាហាវបំផុតមិនធ្លាប់មាន។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Moeti បាននិយាយថា “យើងត្រូវរួមគ្នាដើម្បីការពារ និងគ្រប់គ្រងជម្ងឺ zoonotic ដូចជា Ebola ជម្ងឺអុតស្វា សូម្បីតែមេរោគផ្សេងទៀត” ៕ ប្រភពពី៖ ABC