បច្ចុប្បន្នតំបន់ជីវចម្រុះក្នុងផ្ទៃមហាសមុទ្រ កំពុងតែរងគ្រោះ ដោយសារតែការឡើងកម្ដៅផែនដី

72

អាមេរិក៖ យើងនឹងបង្ហាញពីវិធីមួយចំនួនដែលភពផែនដីបានផ្លាស់ប្តូរឲ្យសមស្រប នឹងពិភពលោកកំពុងកើនឡើងនៃកំដៅផែនដី ។ ចូលក្រឡេកមើលផ្កាថ្ម និងរបៀបដែលទឹកក្តៅកំពុងគំរាមកំហែងដល់ភាពអស្ចារ្យនៃជីវិតនៅក្នុងសមុទ្រលើផែនដីយើង ។ ក្នុងនោះផងដែរយើងនឹងលើកយកជីវចម្រុះស្ថិតនៅក្រោមបាត់សមុទ្រមកសិក្សា ។

ផ្កាថ្ម ឬប៉ប្រកទឹក គឺជាសំបុកសកម្មភាពនាមហាសមុទ្រដែលត្រូវបានគេរកឃើញថាមានប្រភេទសត្វផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនរស់នៅក្នុងនោះ ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសំដៅទៅលើតំបន់ដូចជាតំបន់ជីវចម្រុះ។​ ទោះបីជាផ្កាថ្មតិចជាងផ្ទៃដី ១ ភាគរយនៃផ្ទៃដីគ្របដណ្ដប់មហាសមុទ្រក៏ដោយ ប៉ុន្តែគេប៉ាន់ស្មានថាវាជាផ្ទះជាងមួយភាគបីនៃជីវិតនៅក្រោមរលកសមុទ្រផងដែរ។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានប្រាប់ថា វាក៏ត្រូវប្រឈមមុខនឹងឥទ្ធិពលពីកំដៅផែនដី ។ នេះជាបុព្វហេតុចម្បងនៃការខូចខាតដល់ប៉ប្រកទឹក និងសត្វក្រោមផ្ទៃសមុទ្រ ពីព្រោះតែបំរែបំរួលអាកាសធាតុ ។

ផ្កាថ្មមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បានទេ ដូច្នេះនៅពេលទឹកសមុទ្រក្តៅពួកវានឹងក្រៀមស្រពោន ។ ដោយសារតែកំដៅទឹកសមុទ្រកើនខ្ពស់ អាចនាំឱ្យផ្កាថ្មប្រែជាលក្ខណៈជាសសៃរមានន័យថាពួកវាបាត់បង់ពណ៌ទាក់ទាញ និងប្រែជាពណ៌ស ឬស្លេកខ្លាំង ។

រូបថតមុន និងក្រោយបង្ហាញពីការក្រៀមស្លាប់នៃផ្កាថ្ម ទឹកដីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកត្រឡប់មកវិញ កាលពីឆ្នាំ ២០១៥ ។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាមេរិកបានសង្កេតឃើញថា៖ ការក្រៀមស្រពោនមានភាពលើសលុបបានកើតឡើងលើឆ្នេរខ្សាច់រាក់ និង លើថ្ម នៅតាមបណ្តោយភាគខាងត្បូង Tutuila (កោះដ៏សំខាន់របស់អាមេរិកសាម៉ាសា) ។ ជម្រករាក់ទាំងនេះមានចរន្តទឹក ដែលធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់នៃសីតុណ្ហាភាព ។

ទោះបីជាមានព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យព្រួយបារម្ភក៏ដោយក៏ស្ថានភាពនៃផ្កាថ្មនៅតំបន់នេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេចាត់ទុកថាល្អ។ ផ្កាថ្មគេទុកវាជាប្រភេទសត្វក្នុងសមុទ្រ (ដែលគ្មានឆ្អឹងខ្នង)មានសភាទន់ដូចចាហួយ ។ ពួកវាមានស្រទាប់ខាងក្រៅរឹង (exoskeleton) ធ្វើពីកាបូនកាល់ស្យូម ។

ពួកវាត្រូវបានគេរកឃើញ ចាប់ពីទឹកតំបន់ត្រូពិចរហូតដល់តំបន់ប៉ូលត្រជាក់ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយផ្កាថ្មវារស់បានតែទឹកសមុទ្រក្តៅ និងរាក់ ៗ នៃតំបន់ត្រូពិកតែប៉ុណ្ណោះ ។ អ្វីដែលល្អជាងគេគឺផ្កាថ្ម Great Bar Reef ដែលមានប្រវែង ២,៣០០ គីឡូម៉ែត្រស្ថិតនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគជើង នៃប្រទេសអូស្ត្រាលី ។

ផ្កាថ្មដែលមានសុខភាពល្អបង្កើតជាទំនាក់ទំនងស៊ីមេទ្រី ជាមួយសារ៉ាយមីក្រូទស្សន៍ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា zooxanthellae ។ ដោយរស់នៅក្នុងផ្កាថ្មដែលមានជាតិកាល់ស្យូមកាបូអ៊ីដ្យូមកាបូអ៊ីដ ។ Zooxanthellae ក៏ផ្តល់នូវពណ៌រស់រវើកជាមួយផ្កាថ្មល្អទាំងនោះ។ នៅពេលទឹកមានភាពកក់ក្តៅហើយប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ បណ្ដាលឲ្យមានបញ្ហាដែលជាផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមកនឹងបែកបាក់ ។

អ្នកការពារតំបន់ឆ្នេរ ជនជាតិអាមេរិក លោក ណូអា និយាយថា ការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពនៅលើមហាសមុទ្រដែលជាលទ្ធផលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជាបុព្វហេតុចម្បងនៃការធ្វើឱ្យមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរបែបនេះ ។ យោងតាមសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិនៃទីក្រុងឡុងបានឱ្យដឹងថា ផ្កាថ្មមានតម្លៃប្រមាណជា ៦០០ ផោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ ជាផ្នែកមួយនៃការចូលរួមចំណែកក្នុងឧស្សាហកម្មនេសាទ និង ទេសចរណ៍ផងដែរ ។

លើសពីនេះទៀតផ្កាថ្មបានដើរតួជារបាំង  អាចកាត់បន្ថយថាមពលរលករហូតដល់ ៩៧% តំបន់ឆ្នេរដែលមានការការពារយ៉ាងខ្លាំងប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងដូចជារលកយក្សស៊ូណាមិ ការពារតំបន់ព្រៃកោងកាង និងឆ្នេរទឹកសមុទ្រ ដែលដើរតួជាថ្នាលសម្រាប់សត្វសមុទ្រក៏ដូចជាប្រជាជននៅតាមឆ្នេរសមុទ្រជាដើម ។

នៅឆ្នាំ ២០១៩ របាយការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលអូស្រ្តាលីបានបង្ហាញពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយនិយាយថាការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពសមុទ្រ កើតចេញពីការសាយភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីសកម្មភាពមនុស្ស ជាការគំរាមកំហែងធំបំផុតចំពោះផ្កាថ្ម។ ហើយត្រូវបានគេចាត់ចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ សម្រាប់“ សារៈសំខាន់ខាងវិទ្យាសាស្ត្រ និង សារធាតុចិញ្ចឹមដ៏ធំធេង ” ប៉ុន្តែក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះវាត្រូវបានបំផ្លាញកាន់តែខ្លាំងដោយសារសមុឡើងរក្តៅ ដែលបានសម្លាប់ផ្កាថ្ម រួមជាមួយនឹងភាពប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរយៈពេលវែងរបស់វាមទៀត។

អ្នកស្រាវជ្រាវណូអាបាននិយាយថាប្រសិនបើមិនមានការរង់ការបំផ្លាញធ្ងន់ធ្ងរទេ នោះផ្កាថ្មអាចជាសះស្បើយឡើងវិញម្ដងទៀត ។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមានការព្រួយបារម្ភថា យើងកំពុងជំរុញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ដែលហួសពីសមត្ថភាពរបស់ពួកគេដើម្បីទប់ទល់ ។ នេះមានន័យថាអច្ឆរិយៈធម្មជាតិពេលខ្លះត្រូវបានពិពណ៌នាថា ជា“ ព្រៃនៃសមុទ្រ ” អាចឈានដល់ចំនុចបំបែករបស់វា ។ ភពផែនដីរបស់យើងបន្ទាប់មក ឥឡូវនេះនឹងបន្តរហូតដល់កិច្ចប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅ UN ដែលគ្រោងនឹងចាប់ផ្តើម នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២១ ។

ប្រភពពី៖yahoo