អ្នកចិត្តសាស្រ្តពន្យល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្សអាក្រក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក

ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សជាតិឃោរឃៅចំពោះគ្នា?

ការពន្យល់យ៉ាងសាមញ្ញគឺថា មនុស្សអាចធ្វើរឿងអាក្រក់ដល់ជនដទៃទៀតបាន លុះត្រាតែមាននរណាម្នាក់បានធ្វើឱ្យពួកគេអាក់អន់ចិត្ត។ ក្នុងករណីហាយនៈភាព ឧទាហរណ៍ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់មានឆន្ទៈក្នុងការបំបាត់ចោលនូវជនជាតិ យូដា រាប់លាននាក់ ដោយសារមនោគមវិជ្ជា ណាស៊ី បានបង្រៀនពួកគេឱ្យគិតថា ជនជាតិយូដាជាមនុស្សកំរិតទាបដែលគ្មានសិទ្ធិសេរីភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ឬគ្មានសូម្បីតែតម្លៃរស់។

លោក Paul Bloom សាស្រ្តាចារ្យចិត្តវិទ្យានៅយ៉ាលគិតថា ការពន្យល់អំពីភាពសាហាវឃោរឃៅរបស់មនុស្សគឺល្អ ប៉ុន្តែមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំនិយាយបែបនេះ ដោយសារតែមនុស្សគ្រប់រូបអាចនឹងមានភាពឃោឃៅទៅតាមកាលៈទេសៈត្រឹមត្រូវ។

 

ស៊ានអ៊ីងង៉ិន
តើអ្នកអាចសង្ខេបអំណះអំណាងរបស់អ្នកអំពីឫសគល់នៃភាពសាហាវឃោរឃៅរបស់មនុស្សបានទេ?

លោក Paul Bloom
មនុស្សជាច្រើនស្តីបន្ទោសភាពសាហាវឃោរឃៅលើភាពអមនុស្សធម៌។ ពួកគេនិយាយថា នៅពេលអ្នកមិនផ្ដល់តម្លៃចំពោះជាតិសាសន៍ណាមួយ នឹងបង្កើតភាពឃោឃៅទៅលើសាសន៍នោះ ដូចជា ប្រល័យពូជសាសន៍នោះ បង្កើតជាទាសភាព និងអំពើអាក្រក់គ្រប់បែបយ៉ាង គ្រប់រូបភាព។ ខ្ញុំមិនគិតថា ការបកស្រាយនេះខុសទាំងស្រុងនោះទេ។ ខ្ញុំគិតថា តាមពិតទៅរឿងដ៏អាក្រក់ដែលយើងធ្វើចំពោះអ្នកផ្សេងទៀតណ កើតឡើងពីការពិតដែលថាយើងមិនបានឃើញតម្លៃពួគេជាមនុស្ស។

ប៉ុន្តែការជជែកវែកញែកដែលខ្ញុំបានធ្វើនៅក្នុងអត្ថបទញូវយ៉ករបស់ខ្ញុំ គឺថានៅមិនពេញលេញនៅឡើយ។ ភាពសាហាវឃោរឃៅដែលយើងធ្វើចំពោះមនុស្សណាម្នាក់ អំពើសាហាវព្រៃផ្សៃ អំពើអាក្រក់ដែលយើងធ្វើចំពោះមនុស្សម្នាក់ទៀត តាមពិតទៅពីព្រោះយើងស្គាល់សារជាតិរបស់មនុស្សមនុស្សនោះ។

យើងមើលឃើញថាអ្នកដទៃជាអ្នកបន្ទោសទទួលខុសត្រូវទទួលខុសត្រូវខាងសីលធម៌ខ្លួនឯងដូចជាឃោរឃៅដូចជាមិនផ្តល់ឱ្យយើងនូវអ្វីដែលយើងសមនឹងទទួលយកច្រើនជាងអ្វីដែលពួកគេសមនឹងទទួល។ ដូច្នេះយើងចាត់ទុកពួកគេយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីព្រោះយើងមើលឃើញថាពួកគេជាមនុស្សខាងសីលធម៌។

ស៊ានអ៊ីងង៉ិន
ខ្ញុំតែងតែគិតថាយុទ្ធនាការនៃអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ឬទាសភាពតម្រូវឱ្យមានរឿងពីរ – មនោគមវិជ្ជាដែលធ្វើឱ្យមនុស្សរងគ្រោះនិងការិយាធិបតេយ្យដ៏ធំ។

Paul Bloom
ខ្ញុំគិតថាការពិតនៅកន្លែងណាមួយនៅកណ្តាល។ ខ្ញុំមិនយល់ស្របថារបស់ទាំងនោះ“ ចាំបាច់” ។ ខ្ញុំគិតថាការសម្លាប់រង្គាលជាច្រើនបានលាតត្រដាងនូវអ្វីដែលអ្នកបានពិពណ៌នា៖ មនុស្សធ្វើវាពីព្រោះពួកគេមិនជឿថាពួកគេកំពុងសម្លាប់មនុស្ស។ នេះគឺជាអ្វីដែលហៅថាអំពើហឹង្សាជាឧបករណ៍ដែលជាកន្លែងដែលពួកគេចង់សំរេចបានហើយប្រជាជនកំពុងធ្វើដូច្នេះពួកគេមិនគិតថា ពួកគេជាមនុស្សនោះទេ។

អ្វីដែលបានកើតឡើយនៅក្នុងជំរុំរបស់ណាស៊ីដូច្នេះដែរ។ ជនជា យូណា ត្រូវបានគេយកទៅបម្រើដូចសត្វធាតុ ហើយមានតម្លៃថោកទាម និងធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងឃោឃៅ។ ហេតុផលនៃរឿងទាំងនេះដោយសារតែ ណាស៊ី គិតថា ពួកគេគឺជាសត្វ មិនមែនមនុស ជាការអប់រំបើអ្នកចង់បំបាត់សត្វទាំងអស់ដែលអ្នកស្អប់ខ្ពើម អ្នកនឹងអាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែទង្វើនេះនឹងមិនអាចធ្វើបានលើមនុស្សនោះទេ។

ស៊ានអ៊ីងង៉ិន
តើវានិយាយអ្វីចំពោះអំពើហឹង្សាបែបចិត្តសាស្ត្រ?

លោក Paul Bloom
គិតអំពីវាតាមវិធីនេះ: មនុស្សគ្រប់គ្នាតែងតែចង់បានឋានានុក្រមក្នុងសង្គម និងបំណងប្រាថ្នាទទួលបានការគោរពពីសង្គម។ ដូច្នេះយើងអាចនិយាយបានថា ប្រសិនបើអ្នកគោរពទៅលើនរណាម្នាក់ ហើយជួយពួកគេដោយសុទ្ធចិត្ត នោះអ្នកនឹងទទួលបាននូវការគោរពមកវិញ។ ខ្ញុំជាសាស្ត្រាចារ្យ បំណងប្រាថ្នាដែលខ្ញុំចង់ធ្វើនោះគឺដើម្បីជួយសង្គម ដូច្នេះអ្វីដែលខ្ញុំចង់បានត្រឡប់មកវិញនោះជាការគោរព និងឲ្យតម្លៃ។ ចូរចាំថា ប្រសិនបើអ្នកព្យាយាមបំផ្លាញសង្គម បំផ្លាញធម្មជាតិ ផលដែលអ្នកនឹងទទួលបាននោះគឺ ភាពឃោឃៅពីប្រជាជាតិរបស់អ្នក។

ស៊ានអ៊ែនឌីង
បើតាមវិចារណញាណរបស់យើង តើយើងអាចធ្វើរឿងអាក្រក់បានទេ? តើដោយសារតែធម្មជាតិរបស់មនុស្សដែរឬទេ?

លោក Paul Bloom
ខ្ញុំគិតថា វិចារណញាណរបស់យើងគឺដឹងខុសត្រូវ។ មនុស្សមួយចំនួន សេចក្ដីសុខរបស់ពួកគេគឺ ពេលបានឃើញអ្នកដទៃរងទុក្ខ។ មនុស្សប្រភេទនេះជាមនុស្សរោគចិត្ត ឬហៅថា សត្វមនុស្ស។ មានព្រេងកថាមួយបានគាំទ្រឲ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាធ្វើអាក្រក់ ពួកគេពេញចិត្ត និងគាំទ្រទង្វើអាក្រក់។ តាមពិតទៅប្រសិនបើមនុស្សចេះពិចារណានោះ “ជនជាតិយូដា និងជាតិស្បែកខ្មៅជាជនជាតិតែមួយដូចជាម៉ូស្លីម”។

ស៊ានអ៊ីងង៉ិន

បើតាមអ្វីដែលយើងនិយាយទាំងអស់មក មនោគមន៍វិជ្ជាអាក្រក់ធ្វើឲ្យនាំមនុស្សឲ្យសាហាវឃោឃៅ។ វាគ្រាន់តែជាគំនិតរបស់ពួកយើង។

លោក Paul Bloom

ជារួមបើយើងចង់ក្លាយជាជាតិសាសដែលល្អមួយយើងត្រូវទទួលស្គាល់ជាតិសាស្ត្រដទៃ ហើយគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។ ទីបំផុតយើងអាចបង្រួមគំនិតបាន ដើម្បីលុបបំភាពឃោឃៅរបស់មនុស្ស យើងគួរតែធ្វើអភិវឌ្ឍន៍មនោគមន៍វិជ្ជាចាស់ទៅកាន់ភាពល្អប្រសើរ។ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះទេ។